Over ons

Geschiedenis
Studium Generale werd in Balen als vzw opgericht op zondag 04 februari 2001 door enkele vrienden: Johan Claes, Jan Slegers en Kamiel Mertens. Zij werden respectievelijk bestuurder-secretaris, bestuurder-kassier en voorzitter-afgevaardigd bestuurder. In de loop der jaren werd deze groep uitgebreid met verschillende mensen, zodat onze algemene vergadering momenteel bestaat uit 5 mensen.

Studium Generale vzw viel enkele keren in de prijzen: zowel E.H. Jozef Berghmans als Kamiel Mertens werden respectievelijk door de Gemeentelijke Cultuurraad en door het Gemeentebestuur van Balen verkozen tot laureaat van de jaarlijkse cultuurprijs. Onze vzw is lid van de “Gemeentelijke Cultuurraad Balen” en van de “vzw Vrienden van het Archief en Museum van het Kamp van Beverlo”.

Doelstelling
Ook al werden onze statuten een paar keer aangepast omwille van wijzigingen in de wetgeving, toch is de doelstelling van onze vzw na 10 jaar nog steeds dezelfde:

Art. 3. De vereniging heeft tot doel, met uitsluiting van elk winstoogmerk: “de bevordering van samenleving, kunst, cultuur en wetenschappen, door ondermeer (exemplatief, maar niet limitatief):

    1. het (doen) uitvoeren en begeleiden van onderzoek en studiewerk;
    2. het publiceren en promoten van de resultaten van onderzoek en studiewerk, inclusief de productie, promotie en verspreiding van alle publicaties, informatie en documentatie van derden in het kader van deze doelstellingen;
    3. het (ondersteunen en adviseren bij het) organiseren van sociale, kunstzinnige, culturele of wetenschappelijke manifestaties .”

Deze omschrijving klinkt een tikkeltje hoogdravend en alleszins zeer ambitieus. Die algemene bewoordingen werden gekozen om een zo breed mogelijk activiteitenveld te kunnen bestrijken zonder telkens weer de statuten te moeten aanpassen. In de praktijk is de werking van onze vzw gefocust:

    – het publiceren van waardevolle studies over Balen, de Kempen en Limburg (zowel oorspronkelijk werk als heruitgaven van oude, onvindbare boeken en documenten), met een speciale focus op de beide wereldoorlogen
    – het organiseren van exposities en lezingen over dezelfde onderwerpen

In feite is onze vzw dus letterlijk bezig met cultureel erfgoed in de breedste betekenis van die term. En de jongste jaren ligt het accent sterk op de geschiedenis van de beide wereldoorlogen in de Kempen, de provincies Antwerpen en Limburg. Dat blijkt overduidelijk uit de evolutie van onze Publicatielijst.

Hoe een dubbeltje rollen kan…
Het verschijnen van sommige boeken had verregaande gevolgen. Ter gelegenheid van de voorstelling van ons boek en de expositie over Balen tijdens de Tweede Wereldoorlog werden wij aangesproken door een oudere Balenaar die in 1944 als jonge knaap een Australische piloot die in de omgeving van Postel gecrasht was, had helpen ontsnappen. Dat was het begin van een speurtocht die uitgemond is in de oprichting van een monument in Mol-Postel (ingehuldigd 03 september 2006) voor de bemanning van de Lancaster ME846 (van het RAF-squadron 619) die daar in de nacht van 21-22 juni 1944 werd neergeschoten. Naar aanleiding van datzelfde boek werd intens gezocht in de archieven van SOMA en in het Brusselse justitiepaleis naar de rapporten over de justitiële onderzoeken die na de bevrijding gevoerd werden naar de moord op 10 burgers van de Malou, begin september 1944, enkele dagen vóór de bevrijding van Balen.

Ingevolge onze veelvuldige opzoekingen in het archief van de Molse Heemkamer werden wij uitgenodigd de transcriptie te doen van enkele oorlogsdagboeken uit de oorlog 1914-1918. Daaruit ontstond het boek Mol in de Eerste Wereldoorlog – door de ogen van tijdsgetuigen. Tijdens onze opzoekingen in het archief van het Museum van het Kamp van Beverlo stuitten wij op een bundel knipsels over de eerste oorlogsmaanden in Limburg 1914.

Daaruit groeide een nieuw boek: de herdruk van Jan Paquay De Duitsche inval in Limburg – augustus-october 1914. En daaruit volgde dan weer een relatie met de redactie van “Het Belang van Limburg” en met het stadsarchief van Tongeren, waaruit weer andere boeken over Limburg sproten. Het is werkelijk een “never-ending story”. Onze grootste handicaps zijn vandaag enerzijds het gebrek aan tijd om alles te realiseren wat wij nog voor ogen hebben, anderzijds het gebrek aan stapelruimte: ons archief vult de laatste vrije ruimtes van Holven 11.

In functie van haar activiteiten heeft Studium Generale vzw een respectabele bibliotheek uitgebouwd met volgende zwaartepunten:

    -de beide wereldoorlogen,
    -de algemene en kerkelijke geschiedenis van Balen en de Antwerpse en Limburgse Kempen;
    -de H. Odrada (volgens de legende in Balen geboren en getogen)
    -de ikonenkunst (vooral i.f.v. onze eerste uitgaven: de boeken van Marcel Watté.).

Daarnaast bouwde Studium Generale vzw enkele bijzondere bestanden uit:

    -een respectabele verzameling bronzen en zilveren gedenkpenningen over de Eerste Wereldoorlog;
    -een collectie audiovisuele documentaires (op VHS en dvd) over de beide wereldoorlogen;
    -een aantal oude zichten van Balen op groot formaat (tot A.0)
    -een groot aantal digitale copies van Duitse aanplakbrieven uit de Eerste Wereldoorlog;
    -een collectie oude foto’s, doodsbrieven en bidprentjes, uit de erfenis van wijlen E.H. Jozef Berghmans en van wijlen E.H. Jozef Wouters (beiden geboren en getogen Balenaren)
    -enz…